به گزارش سلامت نیوز به نقل از huffpost، وقتی صحبت از علائم اولیه زوال عقل میشود، معمولاً مشکلات حافظه، فراموشی و اختلال در انجام کارهای روزمره بیشتر از سایر نشانهها مورد توجه قرار میگیرند. با این حال، تغییر در عادات غذایی و رفتار فرد هنگام صرف غذا نیز میتواند یکی از نشانههای این بیماری باشد.
متخصصان مغز و اعصاب میگویند تغییرات جدید و غیرمعمول در نحوه غذا خوردن، بهخصوص اگر پایدار باشند و همزمان با تغییرات حافظه، قضاوت یا عملکرد روزانه رخ دهند، باید جدی گرفته شوند.
با این حال، تغییر در عادات غذایی بهتنهایی به معنای ابتلا به آلزایمر یا سایر انواع زوال عقل نیست و عواملی مانند افسردگی، اضطراب، عوارض دارویی و مشکلات دندان و دهان نیز میتوانند چنین تغییراتی ایجاد کنند. به همین دلیل، تشخیص باید توسط پزشک انجام شود.
۱. وعدههای غذایی سادهتر میشوند
یکی از تغییراتی که خانوادهها ممکن است در مراحل اولیه مشاهده کنند، این است که فردی که سالها غذاهای متنوع و پیچیده تهیه میکرده، به تدریج به غذاهای سادهتر روی میآورد و در نهایت ممکن است آشپزی را کاملاً کنار بگذارد.
به گفته «جوئل سالیناس»، متخصص مغز و اعصاب، تهیه یک وعده غذایی پیچیده به برنامهریزی، ترتیب دادن مراحل مختلف، خرید مواد اولیه و آمادهسازی غذا نیاز دارد؛ مهارتهایی که ممکن است در اثر زوال عقل دچار اختلال شوند.
بنابراین اگر فردی که همیشه آشپزی میکرده، ناگهان در برنامهریزی، خرید یا آماده کردن غذا مشکل پیدا کند، این تغییر میتواند یکی از نشانههای قابل توجه باشد.
البته کنار گذاشتن غذاهای پیچیده بهتنهایی به معنای زوال عقل نیست، اما اگر همراه با سایر تغییرات رفتاری باشد، بهتر است مورد توجه قرار گیرد.
۲. فرد علاقه خود به غذا را از دست میدهد
کاهش علاقه به غذا نیز میتواند در افراد مبتلا به زوال عقل دیده شود.
یکی از دلایل احتمالی این مسئله، تغییر در عملکرد مغز و کاهش حس بویایی است. از آنجا که بخش قابلتوجهی از چیزی که ما به عنوان مزه غذا تجربه میکنیم به حس بویایی وابسته است، کاهش بویایی میتواند غذا را برای فرد بیمزه یا کمجذاب کند.
برخی افراد مبتلا به زوال عقل ممکن است غذاها را «بیمزه» یا «یکنواخت» توصیف کنند.
از سوی دیگر، احتمال ابتلا به افسردگی در افراد مبتلا به زوال عقل افزایش مییابد و افسردگی نیز میتواند علاقه فرد به فعالیتهای مختلف، از جمله غذا خوردن، را کاهش دهد.
محیط غذا خوردن نیز اهمیت دارد. سر و صدای زیاد، تلویزیون، شلوغی یا وجود محرکهای متعدد ممکن است تمرکز فرد را دشوارتر کرده و غذا خوردن را برای او استرسزا کند.
۳. فرد غذا خوردن را فراموش میکند
از آنجا که زوال عقل بر حافظه تأثیر میگذارد، ممکن است فرد فراموش کند غذا بخورد یا حتی فراموش کند که قبلاً غذا خورده است.
این اختلال ممکن است با تغییر در توانایی مغز برای درک نشانههای گرسنگی و سیری نیز همراه باشد.
به گفته «آدام مدنیک»، متخصص مغز و اعصاب، زوال عقل میتواند ارتباط فرد میان نشانههای درونی بدن، مانند گرسنگی و سیری، و نشانههای بیرونی مانند ساعت غذا خوردن یا دیدن غذا را مختل کند.
در نتیجه، فرد ممکن است گاهی کمتر از نیاز خود غذا بخورد و در برخی موارد نیز به دلیل فراموش کردن وعده قبلی، بیش از حد غذا مصرف کند.
۴. انتخابهای غذایی فرد بیش از حد محدود و تکراری میشود
یکی دیگر از تغییرات قابل توجه، تمایل به خوردن همان غذاها به صورت مکرر است.
فرد ممکن است هر روز یک غذای مشخص بخواهد یا از امتحان کردن غذاهای جدید خودداری کند.
متخصصان میگویند تصمیمگیری درباره اینکه چه غذایی بخوریم، خرید مواد اولیه و برنامهریزی برای وعدههای غذایی همگی به تواناییهای شناختی نیاز دارند. وقتی تصمیمگیری برای فرد دشوار میشود، انتخاب یک غذای آشنا و تکراری میتواند فشار ذهنی را کاهش دهد.
غذاهای آشنا همچنین قابل پیشبینی هستند و ممکن است برای فرد احساس امنیت بیشتری ایجاد کنند.
این نوع انعطافناپذیری ممکن است فقط به غذا محدود نباشد و در بخشهای دیگر زندگی نیز دیده شود؛ برای مثال فرد ممکن است بر برنامه روزانه، لباس یا شیوه انجام کارهای همیشگی بیش از گذشته اصرار داشته باشد.
۵. میل شدید به شیرینی افزایش پیدا میکند
یکی از تغییراتی که متخصصان بیش از سایر موارد گزارش کردهاند، افزایش تمایل به شیرینی و غذاهای سرشار از کربوهیدرات است.
به گفته متخصصان، این تغییر ممکن است با آسیب به بخشهایی از مغز که در سیستم پاداش و کنترل تکانهها نقش دارند، ارتباط داشته باشد.
«مجید فوتوحی»، متخصص مغز و اعصاب، میگوید افزایش ناگهانی تمایل به غذاهای شیرین بهویژه در برخی افراد مبتلا به زوال عقل پیشانیـگیجگاهی (FTD) مشاهده میشود؛ نوعی از اختلالات مغزی که لوبهای پیشانی و گیجگاهی را تحت تأثیر قرار میدهد.
لوب پیشانی در تنظیم تکانهها و انتخابهای غذایی نقش دارد و آسیب به آن میتواند کنترل فرد بر انتخاب غذا را کاهش داده و میل شدید به غذاهای شیرین و نشاستهای ایجاد کند.
اگر عادات غذایی فرد مبتلا به زوال عقل تغییر کرد، چه کنیم؟
تغییر رفتار غذایی میتواند هم برای فرد مبتلا و هم برای خانواده و مراقبان او چالشبرانگیز باشد. متخصصان توصیه میکنند به جای ایجاد فشار، محیط غذا خوردن را تا حد امکان آرام و قابل پیشبینی کنید.
فرد را برای غذا خوردن تحت فشار قرار ندهید
به جای اصرار و مجبور کردن فرد به غذا خوردن، بهتر است وعدههای غذایی در زمانهای مشخص ارائه شوند و غذاهایی که فرد دوست دارد در دسترس باشند.
همچنین بهتر است به جای بشقابهای بزرگ، وعدههای کوچکتر ارائه شود؛ زیرا حجم زیاد غذا ممکن است برای فردی که اشتهای کمی دارد، اضطرابآور یا طاقتفرسا باشد.
اگر استفاده از قاشق و چنگال برای فرد دشوار شده است، میتوان از غذاهای انگشتی مانند تکههای مرغ، ساندویچهای کوچک یا غذاهایی که به راحتی با دست خورده میشوند استفاده کرد.
در زمان غذا خوردن همراه فرد باشید
غذا خوردن در کنار فرد نیز میتواند مفید باشد.
گاهی فرد مبتلا به زوال عقل ممکن است در انجام یک کار آشنا مانند غذا خوردن دچار مشکل شود. دیدن فرد دیگری که قاشق یا چنگال خود را برمیدارد و غذا میخورد، میتواند به او یادآوری کند که زمان غذا خوردن فرا رسیده است.
میز غذا را فقط هنگام وعدههای غذایی بچینید
چیده بودن میز میتواند برای فرد یک نشانه بصری باشد که زمان غذا خوردن فرا رسیده است.
به همین دلیل، متخصصان توصیه میکنند میز غذا فقط هنگام وعدههای غذایی چیده شود و در فاصله میان وعدهها جمع شود. این کار بهویژه برای افرادی که بیش از حد غذا میخورند، میتواند به ایجاد نظم کمک کند.
همچنین بهتر است هنگام غذا خوردن تلویزیون و سایر عوامل حواسپرتی خاموش شوند.
غذاهای شیرین را با مواد مغذی همراه کنید
اگر فرد تمایل زیادی به شیرینی پیدا کرده است، حذف کامل غذاهای مورد علاقه او لزوماً بهترین راهکار نیست.
متخصص تغذیه سالمندان پیشنهاد میکند به جای حذف غذاهای مورد علاقه، ارزش غذایی آنها را افزایش دهید.
برای مثال میتوان اسموتیای تهیه کرد که طعم شیرین و شبیه میلکشیک داشته باشد، اما از مواد مغذی مانند ماست، میوههای یخزده، موز، کره مغزها و مقدار کمی شیر یا آب تشکیل شده باشد.
همچنین میتوان غذاهای کمارزشتر را در کنار مواد مغذی مانند میوهها، سبزیجات و مغزها قرار داد تا دریافت مواد مغذی افزایش پیدا کند.
هر تغییر غذایی به معنای زوال عقل نیست
متخصصان تأکید میکنند تغییر در عادات غذایی بهتنهایی تشخیص زوال عقل محسوب نمیشود.
اگر فردی بهتازگی رفتار غذایی متفاوتی پیدا کرده اما حافظه، قضاوت و عملکرد روزانه او همچنان طبیعی است، ممکن است علت تغییر چیز دیگری باشد؛ از افسردگی و اضطراب گرفته تا عوارض دارویی یا مشکلات دندان و دهان.
با این حال، اگر تغییر در غذا خوردن جدید، قابل توجه و مداوم باشد، بهتر است فرد توسط پزشک ارزیابی شود. تشخیص زودهنگام میتواند به شناسایی علت مشکل و دریافت حمایت و درمان مناسب کمک کند.
نظر شما